Verkeer en vervoer

Deze themagroep is aan de slag gegaan met de deelvraag: Hoe wil jij betrokken worden bij plannen voor verkeer en vervoer in jouw buurt?

Inleiding

Bij het thema Verkeer en vervoer heeft iedereen een mening, maar vaak vanuit zijn eigen voordeur. Bij problemen kijken ze vaak naar de gemeente voor oplossingen. Terwijl bewoners zelf ook veel kunnen doen. De problemen die er spelen worden vaak door de eigen buurt veroorzaakt.

Het thema is tastbaar, maar oplossingen niet eenvoudig wegens vaak tegengestelde belangen. De mate van participatie is daardoor lastig (je doet het nooit voor iedereen goed). Belangrijk is om de kaders vooraf goed te communiceren en resultaten goed te laten zien.

Belangrijkste inzichten verkeer en vervoer

  • Participatie schiet tekort. Inwoners voelen zich vaak onvoldoende gehoord. Inspraak/participatie zonder zichtbare terugkoppeling. Dit zorgt voor frustratie en wantrouwen.
  • Verschillen tussen wijken. De mate van participatie, communicatie en handhaving verschilt per wijk, wat leidt tot gevoelens van ongelijkheid en uitsluiting.
  • Onduidelijk eigenaarschap binnen gemeente. Bewoners weten vaak niet waar ze met een probleem terecht kunnen; doorverwijzingen en versnippering frustreren het participatieproces.
  • Gebrek aan praktisch toegankelijke kanalen. Digitaal melden en participeren is niet voor iedereen vanzelfsprekend of effectief. Offline alternatieven worden gemist maar ook de BuitenBeter app wordt gemist.
  • Te weinig betrokkenheid van diverse groepen. Ontwerp en beleid mist input van kwetsbare of minder hoorbare groepen en van dagelijkse intensieve gebruikers van verkeer/ruimte zoals minder validen, of van bijvoorbeeld rijschoolhouders, chauffeurs van vrachtwagens, bussen, etc.

Wat willen we oplossen, verbeteren of bereiken?

Denk na over wat voor stad je wilt zijn en voor wie. Bijvoorbeeld een toekomstbestendige leefbare stad. Stimulering van duurzame mobiliteit en bereikbaar en toegankelijk voor iedereen.

  • Benut de kracht van de inwoners. Zij weten wat er speelt en waar de knelpunten liggen. Tevens zijn zij onderdeel van de oplossing.
  • Geef een helder tijdspad en communiceer wanneer ervan afgeweken wordt. Geef ook inzicht in wat er moet gebeuren.
  • Inzicht in kaders en doelen. Geef duidelijk aan wat de kaders zijn en wat ervoor nodig is als van de kaders afgeweken moet worden.
  • Laat het grotere belang (voor de gemeenschap) zien. Biedt daarnaast ook perspectief aan bewoners, zeker als mensen in de bezwaarstand staan. Het werkt beter als je samenwerkt in plaats van tegenwerkt.
  • Structurele en gelijkwaardige (binnen de gestelde kaders) participatie: Alle bewoners en gebruikers van de (verkeers)ruimte serieus betrekken bij verkeer en vervoer.
  • Beleid mag wel ter discussie worden gesteld, echter een aanpassing van beleid kan lastig worden als het al vastgesteld is. Veel kaders zijn gebonden aan landelijke wet en regelgeving, daarmee is “gelijkwaardig” een lastig thema, aangezien de gemeente deze kennis wel heeft en bewoners niet.
  • Eerlijke en transparante communicatie: Inzicht in afwegingen en zichtbare terugkoppeling, zodat betrokkenheid serieus voelt en besluiten te begrijpen zijn. Wees eerlijk en duidelijk op alle manieren denkbaar.
  • Zorg voor een veilige openbare ruimte. Denk daarbij aan onderstaande punten (niet uitputtend)
  • Verlichting, Onderhoud
  • “kwetsbare” doelgroepen (kinderen, vrouwen),
  • Bereikbaarheid voor alle doelgroepen (vervoersarmoede bestrijden)

Wat moet er veranderen?

  • Een open houding en eerlijke communicatie. Luister naar elkaar en heb respect voor elkaars standpunt.
  • Probeer ook buiten je “hokje te denken. Hou niet vast aan oude gewoontes en sta open voor nieuwe ideeën. Neem problemen van bewoners serieus. Ook al kun je het probleem niet oplossen binnen je kaders, probeer dan mee te denken en “out of the box” oplossingen aan te dragen. Wellicht kan ook met gedragscampagnes of voorlichting een deel van de problemen opgelost worden.
  • Zoek uit waarom bepaalde plekken onpopulair zijn om te gebruiken. Wat werkt wel en wat niet. De behoeftes kunnen verschillend zijn voor verschillende doelgroepen (maar ook verschillen in de loop van de tijd, verjonging van de buurt bijvoorbeeld). Kijk daarbij ook naar reeds uitgevoerde projecten om te kijken wat werkt en wat niet. Leer van reeds uitgevoerde projecten.
  • Probeer het wantrouwen in de overheid weg te nemen. Geef aan dat je ze hebt gehoord en probeer echt iets te doen (ook al is het minimaal) maar luister en communiceer (ook als het echt niet mogelijk is). Geef ook ruimte aan positieve verhalen. Negatieve verhalen verspreiden zich nu eenmaal makkelijker dan positieve verhalen.
  • Aanspreekpunt per vraagstuk/wijk: Eén contactpersoon die verantwoordelijk is en bewoners begeleidt door het gemeentelijke "doolhof". Informeer altijd met een brief, zorg daarin voor Jip en Janneke taal en wellicht in meerdere talen of met qr-code of zo.
  • Wellicht is een wijkraad een idee, maar maak het kenbaar waar mensen terecht kunnen. En herhaal dit moment regelmatig. Bijvoorbeeld 2x per jaar een bijeenkomst in de wijkraad over de openbare ruimte om de zorgen en knelpunten op te halen bij bewoners.
  • Communiceer duidelijk over de prioriteiten met betrekking tot handhaving. Verschil tussen wijken is verklaarbaar, maar wijken moeten niet vergeten worden. En neem klachten serieus en communiceer hier duidelijk over. Helemaal nooit handhaven kan niet het antwoord zijn. Wellicht een idee om een lijst bij te houden met acties en als acties te lang geen opvolging hebben gehad dan kunnen ze bijvoorbeeld rood kleuren. Dan is ook inzichtelijk wanneer ergens voor het laatst gehandhaafd is.
  • Verbeter verkeersveiligheid, met speciale aandacht voor kwetsbare weggebruikers. Organiseer participatieprocessen voor bewoners, ondernemers en instellingen bij gebiedsontwikkelingen en mobiliteitsplannen.

Welke ideeën heb je daarvoor?

  • Een open houding en eerlijke communicatie tussen gemeente en bewoners vraagt om wederzijds vertrouwen. Het is belangrijk dat bewoners zich gehoord en veilig voelen om hun standpunten te delen. Dat er actief geluisterd wordt, en dat er met respect wordt omgegaan met verschillende perspectieven.
  • Wijkschouw en doelgroep panel: actief problemen inventariseren samen met bewoners van verschillende leeftijden op verschillende tijdstippen en locaties. Zorg hierbij wel voor een goede afspiegeling van de wijk. Denk aan ouderen, jongeren etc.
  • Centraal participatie- en meldpunt: digitaal en fysiek, waar iedere bewoner terecht kan en automatisch terugkoppeling krijgt (bv. een app of wijkraad). Wellicht is een puntensysteem ook fijn. Dan is inzichtelijk als meer mensen hetzelfde probleem ervaren.
  • Bij herinrichtingsprojecten breed betrekken van gebruikers: inwoners van alle leeftijden (basisschool, jongeren, ouderen), verkeersprofessionals (rijscholen, (bus)vervoerders en vrachtwagenchauffeurs), bedrijven en hulpdiensten structureel laten meedenken.
  • Feedback zichtbaar maken: niet alleen positieve resultaten melden, maar ook waarom afspraken of plannen niet doorgaan of langer duren.

  • Wees helder over kaders en speelruimte.

    Communiceer vooraf duidelijk over:

  • Wat vaststaat (bijv. wettelijke normen, beleidskaders);
  • Wat nog open ligt voor inbreng (uitvoering, inrichting, prioritering);
  • Wat de gemeente wel en niet kan aanpassen.
  • Betrek scholen bij de openbare ruimte. Studieopdrachten, waarbij gemeente ondersteunt.
    • Basisscholen zouden bijvoorbeeld iets kunnen doen in onderhoud en dit in kaart brengen. Scholen kunnen ook een stuk voorlichting geven.
    • Middelbare scholen kunnen meedenken over de inrichting (vaak komen ze met creatieve
      ideeën).
    • Hogescholen kunnen die ideeën verder uitwerken. Participatiewebsite zou door grafisch ontwerp opleiding gemaakt en bijgehouden kunnen worden.
    • Wellicht kan kunstacademie ook zorgen voor meer sociale veiligheid met kleine maatregelen. KW1C beveiliging.
    • Sport en bewegen over inrichting van bijvoorbeeld parken. JADS kan wellicht onderbouwing met data verzorgen.
  • Sociale en fysieke veiligheid zijn cruciale voorwaarden voor mobiliteit.
  • Luister naar ervaringen van bewoners. Breng sociale en verkeersveiligheid in kaart door middel van wijkgesprekken, veiligheidsenquêtes of mobiliteitscafés.
  • Breng in kaart waar vervoersarmoede speelt en welke doelgroepen worden geraakt.

Wat vraagt dit van ons samen?

Wat kan de gemeente doen?
  • Zorg voor verbinding tussen buurtbewoners en instanties. Buurtfeesten helpen, plekken om samen te komen, gezamenlijk probleempunt helpt ook, sportcentra als alternatief informatiepunt. Eventueel ook communiceren via scholen. Vaak worden brieven van gemeente weggegooid.
  • Bewoners willen serieus genomen worden. Geef een eerlijk en onderbouwd 'ja' waar dat kan, in plaats van simpelweg 'nee'. Laat je niet uitsluitend leiden door de luidste stemmen, maar luister breed en zorgvuldig.
  • Denk ook aan gedragscampagnes en pilots. Niet alles hoeft met een herinrichting opgelost te worden. Communiceer transparant ook als je iets niet doet of als iets fout is gegaan bijvoorbeeld in de uitwerking Zorg voor plekken waar verbinding tussen bewoners kan ontstaan. (per buurt een faciliteit in de openbare ruimte zoals speeltuinen, gezamenlijke moestuin, bankjes, sportveldjes, honden uitlaatveldje, etc.).
  • Vertel ook dat de openbare ruimte van iedereen is en de belangen tegen elkaar afgewogen moeten worden. Laat standpunten van andere bewoners ook zien.
  • Wees bewust dat bewoners de gemeente vaak maar 1x per leven zien in hun straat. (wegen gaan vaak 50 jaar mee). Wees bewust dat je het niet doet voor de individuele bewoners (want die kan ook verhuizen of doodgaan).
  • Faciliteer duidelijke, toegankelijke kanalen en terugkoppeling
  • Erken verschillen tussen wijken en wees transparant over keuzes en capaciteit
  • Benoem per vraagstuk of wijk een vast aanspreekpunt/probleemeigenaar (dit zou bij voorkeur geen wijkbewoner moeten zijn, een onafhankelijk persoon zonder mening bij het knelpunt, geen vriendjespolitiek).
  • Een veilige, inclusieve openbare ruimte vraagt om samenwerking, keuzes en een open houding. Dat begint met luisteren, delen van verantwoordelijkheid en het centraal stellen van de mensen voor wie we het doen: bewoners en gebruikers van de ruimte. Alleen samen kunnen we bouwen aan een leefomgeving die écht voor iedereen werkt.

Wat kunnen inwoners doen?
  • Zorg voor contact met de wijk (kan bijvoorbeeld ook met een whatsapp groep) of ontwikkel een buurtapp of gebruik/stimuleer de app areaofpeople (hier kun je ook terecht met hulpvragen). Houdt hierbij wel rekening met gedragsregels (gelijk voor alle wijken).
  • Laat bewoners zelf draagvlak zoeken voor hun plannen.
  • Lokale organisaties kunnen als brug fungeren (zoals hevo, wijkraden en huurderscommissies/ vereniging van eigenaren, woningbouwcorporaties).
  • Scholen, bedrijven, handhavers (boa/politie), huisartsen, zorgprofessionals (denk ook aan spoedeisende hulp zij hebben ook veel data), wijkcentra, religieuze huizen en vervoerprofessionals, afvalstoffendienst, gehandicaptenplatform: leveren informatie, signalen en praktijkervaring.
  • Kom met een constructieve positieve houding en wees ook blij met optie 2 als optie 1 niet haalbaar is. Kijk wat je er voor jezelf uit kunt halen.
  • Vraag een klein potje geld aan waarmee je kleine knelpunten op kunt lossen. Leg dat geld wel bij bijvoorbeeld een wijkraad die verantwoording over dat geld kan afleggen. En laat zien wat er met dat geld gebeurt.
  • Inwoners zijn mede-eigenaar van de openbare ruimte. Door te signaleren, mee te denken, initiatief te nemen en elkaar aan te spreken, dragen zij bij aan een veilige, toegankelijke en prettige leefomgeving. Het is aan de overheid om deze betrokkenheid te ondersteunen, serieus te nemen en structureel te benutten.

Zijn er nog andere partijen die hier iets in kunnen doen?

Een veilige en toegankelijke openbare ruimte is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Overheden, scholen, politie, vervoerders, zorgpartijen en belangenorganisaties moeten samen met inwoners zorgen voor integrale oplossingen, gedragen beleid en een goed ingerichte leefomgeving. Dit vraagt om continue afstemming, gedeelde informatie én een duidelijke verdeling van rollen en verantwoordelijkheden.