"Vroeg erbij, samen vooruit": gezamenlijk, vroegtijdig in gesprek

“We zien kinderen met jarenlange moeilijkheden die vaak pas in groep 6, 7 of 8 in beeld komen bij ons”, legt Samanthi Goossens uit. Zij is als ervaren medewerker Jeugd, Team Toegang & Regie nauw betrokken bij de aanpak ervan. “Dan is de problematiek vaak al zó complex geworden dat zij volledig uitvallen.” De noodzaak van een vroegtijdige, gezamenlijke, preventieve aanpak is dan ook duidelijk.

Toewerken naar gezamenlijkheid

Het bleek vooral de versnipperde (keten)samenwerking die tot vertraging leidde. Scholen signaleerden regelmatig dat een kind vastliep, maar vonden de weg naar passende ondersteuning niet altijd. Daardoor werden problemen groter voordat hulp daadwerkelijk op gang kwam. Samanthi: “We zagen dat deze kinderen vaak pas laat bij ons in beeld kwamen. Omdat scholen het onvoldoende door hadden of omdat de route niet duidelijk was. Daardoor werd de problematiek soms nóg complexer.”

Vanuit de medewerkers Toegang & Regie Jeugd zijn de signalen over het ontbreken van gezamenlijkheid en preventief werken omgezet naar een idee om integraal en eerder met elkaar in gesprek te gaan. Marieke Prinssen en Stijn van Sommeren zijn als beleidsmedewerkers actief hierbij aangehaakt. Ze zien kansen gezien de beweging waarop de gemeente inzet. Door partners (Farent en Samenwerkingsverband Primair Onderwijs (SWV PO) de Meierij) en het onderwijs vroegtijdig bij het idee aan te haken, is de pilot “Vroeg erbij, samen vooruit” in oktober 2025 gestart. Deze pilot werd vanaf het begin uitgevoerd door Chandra van Gerven, Martje van Kaathoven en Samanthi Goossens.

Het is mooi als leerkrachten vaker consultatie en advies kunnen inzetten, want dan ben je dus preventief bezig.

De Groote Wielen

Om nog specifieker te achterhalen waar en waarom leerlingen vastliepen, werden casussen geanalyseerd. Daarbij viel de wijk De Groote Wielen op, waardoor in deze wijk met de pilot is gestart. Een oorzaak is wellicht dat problemen er minder snel herkend worden, doordat ouders vaak zelf oplossingen proberen te organiseren.

Zorg Advies Team

De medewerkers vanuit de uitvoering sluiten aan bij het Zorg Advies Team (ZAT) van de desbetreffende school. Hiervoor vinden er geen losse gesprekken met professionals in en rondom school meer plaats, maar is er een gezamenlijke tafel waaraan school, ouders, gemeente en andere betrokkenen samen en tegelijkertijd naar een situatie kijken. Samanthi: “Binnen zo’n ZAT brengen alle partijen hun eigen expertise in. Dat bevordert de afstemming en zorgt voor een gezamenlijk gedragen aanpak.” Chandra vult hierop aan: “Een effectieve aanpak vraagt niet alleen om aandacht voor het kind, maar ook voor de context waarin het functioneert."

En dat leidt soms tot verrassende inzichten. Zo werd een jong meisje besproken dat al op meerdere scholen had gezeten en nauwelijks tot leren kwam. Op het eerste gezicht leek het vooral een onderwijsprobleem; tijdens het gezamenlijke overleg ontstond een ander beeld. Samanthi: “Ze was voortdurend bezig haar omgeving te scannen: wie is er vandaag, kan ik deze leerkracht vertrouwen, waar zit ik? Als een kind continu zo bezig is met veiligheid, blijft er weinig ruimte over om te leren.”

Als we dit niet hadden gedaan, waren deze ouders blijven hobbelen. Nu weten we wat ze nodig heeft en voorkom je dat het een groot probleem wordt.

De school kreeg adviezen over traumasensitief onderwijs en voorspelbaarheid in de klas, ouders en school hadden intensiever contact, en het effect was snel zichtbaar. Samanthi: “Een paar weken later hoorden we dat ze ineens stappen maakte in lezen. Dat had niemand verwacht.”

Verbinding maakt het verschil

De pilot loopt nu een aantal maanden en we zien de eerste positieve resultaten. De betrokken professionals zien dat casussen eerder worden ingebracht in het ZAT-overleg. Hierdoor wordt in gezamenlijkheid bekeken wat er nodig is. Scholen ervaren nu dat ze niet alleen staan. Ze zien dat er daadwerkelijk iets gebeurt.

Volgens Chandra en Samanthi is juist dat de kracht van vroegsignalering: voorkomen dat kinderen in een langdurig traject van wachtlijsten en specialistische hulp terechtkomen. “Als wij gezamenlijk met ouders en partners rond de tafel zitten, kun je vaak samen al veel doen voordat een kind echt vastloopt.”

De winst zit ’m echt in sneller bij elkaar zitten met de juiste mensen, lijntjes leggen en de verantwoordelijkheid leggen waar die hoort.

De belangrijkste les van de afgelopen maanden is dan ook helder volgens de beleidsmedewerkers en uitvoerders. “Verbinding maakt het verschil. Als je bijtijds samenwerkt in plaats van naast elkaar, kun je voorkomen dat kinderen uitvallen. En uiteindelijk gaat het daarom: dat ieder kind optimaal tot ontwikkeling kan komen en onderwijs op school kan volgen.”

[quotes komen uit Tussenevaluatie pilot 'Vroeg erbij, samen vooruit' 2026.]