Zo groeit biodiversiteit mee met woningbouw in De Donken

Een kansrijk gebied

Nieuwbouwproject De Donken verrijst op een voormalig sportveld. “Een kansrijk gebied” legt Martijn van der Sluijs-Bovenuit uit. "Juist omdat het gebied nu ecologisch gezien nog weinig waarde heeft, kunnen we straks écht iets toevoegen. We beginnen eigenlijk aan de basis van een nieuw ecosysteem." Als ecoloog bij de gemeente ’s-Hertogenbosch denkt Martijn mee bij stedelijke ontwikkelingen in de gemeente. Vaak al in een vroeg stadium. Hij kijkt daarbij verder dan het projectgebied alleen. Martijn: "Voor biodiversiteit zijn verbindingen ontzettend belangrijk. Een natuurgebied dat op zichzelf staat, werkt als een eiland. Zodra je gebieden met elkaar verbindt, kunnen dieren zich verplaatsen, neemt de genetische variatie toe en wordt het ecosysteem sterker."

Die gedachte speelt ook een belangrijke rol bij De Donken. Het project ligt namelijk direct naast de zogenoemde Groene Gordel: een brede groene zone rondom delen van de stad waar relatief weinig mensen komen. "Dat zijn vaak stroken langs snelwegen, spoorlijnen en watergangen. Rondom De Donken ligt ook zo'n gebied waar vogels, eekhoorns, egels en zelfs bevers voorkomen."

“Een gezond ecosysteem begint met een gezonde bodem”

Hoewel het voormalige sportveld zelf weinig natuurwaarde heeft, is het terrein omgeven door vele bomen en struiken. "In die bomen leven allerlei soorten dieren. Eekhoorns gebruiken de aaneengesloten boomkronen als een soort snelweg door het gebied. Ook verschillende vogels vinden er voedsel en nestgelegenheid" legt Martijn uit. De ambitie is om die natuur straks verder het woongebied in te trekken. Dat begint letterlijk onder de grond. "Een gezond ecosysteem begint met een gezonde bodem. Daarom kijken we naar bodemverbetering, zodat planten goed kunnen groeien en er meer bodemleven ontstaat. Denk aan regenwormen, kevers, schimmels en bacteriën. Die vormen de basis van alles wat daarboven leeft." Vervolgens worden soorten geplant die voedsel bieden aan dieren. Martijn: "Met bijvoorbeeld hazelaar, lijsterbes, vlier, sleedoorn en meidoorn creëren we een permanente voedselbron voor vogels, eekhoorns en andere dieren."

Natuurvriendelijk bouwen

Niet alleen het groen rond de gebouwen wordt natuurvriendelijk ingericht. Ook de gebouwen zelf dragen straks bij aan de biodiversiteit. "In de nieuwbouw komen natuurinclusieve voorzieningen voor soorten die van oudsher afhankelijk zijn van gebouwen", vertelt Martijn. "Denk aan vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen." Waar vroeger gaten en kieren vanzelf ontstonden, zijn moderne gebouwen steeds beter geïsoleerd en daardoor minder geschikt als verblijfplaats voor dieren. Daarom worden voorzieningen tegenwoordig bewust geïntegreerd. Martijn vervolgt: "Het liefst verwerken we die direct in het gebouw. Vaak zie je aan de buitenkant niet eens dat er een verblijfplaats aanwezig is. Maar achter de gevel zit dan bijvoorbeeld ruimte voor vleermuizen of nestgelegenheid voor vogels." Volgens de ecoloog vraagt dat wel om maatwerk. "We denken soms te snel dat één nestkastje voldoende is. Maar dieren hebben verschillende plekken nodig gedurende hun levenscyclus. Juist daar valt nog veel winst te behalen."

Continu aandacht voor flora en fauna

Voordat de bouw start, worden verschillende onderzoeken uitgevoerd. Zo wordt gekeken welke dieren aanwezig zijn en waar hun verblijfplaatsen zich bevinden. Daarnaast wordt er gekeken naar enkele bomen aan de rand van het plangebied. Ook tijdens de werkzaamheden blijft natuur een aandachtspunt. Martijn: "Als er verlichting nodig is tijdens de bouw, adviseren we om lichtuitstraling naar de omliggende natuur zoveel mogelijk te beperken."

Dood hout leeft

Een opvallend onderdeel van de plannen is het gebruik van dood hout in de openbare ruimte. "Het klinkt misschien vreemd, maar dood hout is ontzettend waardevol voor biodiversiteit. In één kubieke meter dood hout kunnen duizenden insecten leven" aldus de ecoloog. "Een grote boomstam kan eveneens een speelplek worden voor kinderen. Zo combineren we natuurbeleving met biodiversiteit."

“Mensen voelen zich prettiger in een groene omgeving”

Voor Martijn is de meerwaarde van groen groter dan alleen natuurbehoud. Het gaat ook over de mensen die straks in De Donken wonen. "Onderzoek laat zien dat mensen zich prettiger voelen in een groene omgeving. Alleen al het kijken naar vogels of groen heeft een positief effect." Daar komt volgens hem nog iets bij. "Als bewoners straks uit hun raam kijken en een eekhoorn zien, een vogel horen zingen of 's avonds een egel door de wijk zien scharrelen, dan maakt dat een buurt levendig. Dat soort ontmoetingen met natuur zorgen voor een prettige leefomgeving."

De ontwikkeling van De Donken laat volgens Martijn zien dat woningbouw en biodiversiteit prima samen kunnen gaan. "Het hoeft geen keuze te zijn tussen wonen en natuur. Juist door vanaf het begin slim te ontwerpen, kunnen we beide versterken. Daar ligt voor mij de mooiste uitdaging. "Wij scheppen de juiste omstandigheden. Daarna is het aan de natuur om haar werk te doen."